وریستور

خرید و قیمت انواع وریستور (VDR / Metal Oxide Varistor) | محافظ ولتاژ ۱۴D471، ۲۰D561 و …

وریستور یا «VDR» قطعه‌ای نیمه‌رسانا از جنس اکسید فلزی است که هنگام جهش ولتاژ مقاومتش ناگهان کاهش می‌یابد و انرژی اضافه را تخلیه می‌کند. در این صفحه، همه نکات لازم برای انتخاب و مقایسه مدل‌های پرمصرف بازار—بدون تبلیغات مستقیم—گردآوری شده است تا بتوانید آگاهانه‌ترین تصمیم را بگیرید.

وریستور چیست؟ ساختار و طرز کار

ساختار داخلی وریستور از ذرات اکسید روی (ZnO) ساخته شده که به‌وسیله چسب سرامیکی فشرده و پخته می‌شود. در حالت عادی مقاومت بسیار بزرگی دارد اما با عبور ولتاژ «آستانه» (Breakdown Voltage) به چند ده یا چند صد اهم می‌رسد و جریان ضربه‌ای (Imax) را به زمین هدایت می‌کند. همین ویژگی آن را به قطعه اصلی در محافظ‌های ولتاژ خانگی، منابع تغذیه سوئیچینگ و درایوهای صنعتی تبدیل کرده است.

معرفی انواع وریستور

دسته‌بندی بر اساس ساختار و عملکرد

• وریستور اکسید فلزی (MOV): رایج‌ترین نوع، مناسب AC و DC تا ۱۰۰۰ ولت
• وریستور کاربید‌سیلیکون (SiC): توان اتلاف حرارتی بالا، کاربرد صنعتی سنگین

دسته‌بندی بر اساس شکل ظاهری

دیسک‌های ۷ میلی‌متری (سری ۰۷D) برای بردهای کامپکت و دیسک‌های ۱۴ یا ۲۰ میلی‌متری برای محافظ لوازم خانگی و تابلو برق استفاده می‌شود.

نحوه خواندن مشخصات وریستور

کد «۱۴D471K» را به‌عنوان نمونه در نظر بگیرید:
• عدد اول (۱۴) قطر دیسک بر حسب میلی‌متر است.
• عدد سه‌رقمی بعدی (471) ولتاژ نامی را نشان می‌دهد: «۴۷۰ ولـت» (ضربدر ۱).
• حرف انتهایی کلاس تلورانس است؛ K یعنی ±۱۰٪.

جدول مشخصات و مقایسه وریستورهای پرفروش

کاربرد و نماد وریستور در مدارهای الکتریکی

در شماتیک‌ها، نماد وریستور به‌صورت یک مقاومت متغیّر مورب با فلش مورب نشان داده می‌شود. این قطعه روی خط فازِ ورودی یا بین فاز و نول قرار می‌گیرد تا تزریق ولتاژ ناگهانی را به‌واسطه کاهش مقاومت دفع کند. در محافظ یخچال، معمولاً یک MOV میان فاز و نول و یک فیوز حرارتی در سری قرار داده می‌شود؛ در منابع تغذیه سوئیچینگ، MOV در «Primary» قبل از یک فیلتر EMI نصب می‌شود.

نشانه‌های خرابی وریستور و روش‌های تست

سوختگی ظاهری، تغییر رنگ دیسک و بوی سوختگی مهم‌ترین نشانه‌های خرابی است. برای اطمینان، ابتدا مقاومت اهمی در حالت بدون ولتاژ باید «بی‌نهایت» باشد. در روش تست با منبع تغذیه و مقاومت سری، وقتی ولتاژ به مقدار نامی برسد جریان ناگهانی افزایش می‌یابد؛ اگر چنین اتفاقی نیفتد، قطعه معیوب است.

راهنمای خرید وریستور

برای انتخاب صحیح، ولتاژ نامی باید ۱۰–۱۵ درصد بالاتر از حداکثر ولتاژ شبکه باشد تا در کار عادی فعال نشود و فقط در اضافه‌ولتاژ واکنش نشان دهد. جریان ضربه‌ای باید بزرگ‌تر از پیک جریانی باشد که در محل تزریق ممکن است رخ دهد. قطر دیسک هرچه بزرگ‌تر باشد، توان اتلاف و دوام چرخه ضربه‌ای بالاتر خواهد بود. همچنین تفاوت وریستور با خازن این است که خازن انرژی را ذخیره می‌کند اما وریستور انرژی را مستقیماً تخلیه می‌کند. برای نوسان‌های سریع ESD یا رعدوبرق‌های نزدیک، MOV انتخاب بهتری نسبت به خازن است.

قیمت وریستور | بروزرسانی روزانه

بازار داخلی تحت‌تأثیر نرخ ارز و موجودی برندهایی مانند EPCOS TDK یا Littelfuse است. به‌صورت میانگین، سری ۱۴D بین ۸ تا ۴۰ هزار تومان و سری ۲۰D تا حدود ۷۵ هزار تومان نوسان دارد؛ نسخه‌های صنعتی CE یا UL-Listed در بازه بالاتر قرار می‌گیرند.

پرسش‌های متداول درباره وریستور

جمع‌بندی

وریستور یک خط دفاعی ساده و ارزان در برابر نوسانات ولتاژ است. توجه به ولتاژ نامی، جریان ضربه‌ای و قطر دیسک، کلید انتخاب قطعه مناسب برای محافظ یخچال‌های خانگی تا تابلوهای صنعتی محسوب می‌شود. جدول بالا سریع‌ترین راهنما برای تطبیق مشخصات با نیاز کاربردی است؛ تست دوره‌ای و جایگزینی به‌موقع نیز مانع از آسیب جدی به تجهیزات خواهد شد.